Eigen zuurstof eerst!

Posted on 25/04/201424/04/2026 by Martine Kooi

Eigen zuurstof eerst!

Lucht om te kunnen handelen

Iedereen die wel eens per vliegtuig reist, kent de procedure van het zuurstofmasker. In geval van nood moet je eerst zelf je zuurstofmasker opzetten, voordat je zorgt voor je meereizende kinderen. Eigen zuurstof eerst. Je moet lucht hebben om te kunnen handelen. Zo is het met zorgen ook. Je kunt niet goed voor een ander zorgen als je niet ook voor jezelf zorgt. Maar wat is voor jezelf zorgen?

Opkomen voor jezelf

Voor jezelf zorgen heeft onder andere te maken met je grenzen kennen en kunnen bewaken. Dat betekent dat je NEE kunt zeggen als dat terecht en nodig is. Het betekent ook dat je het meldt als je ergens last van hebt; bijvoorbeeld bij grensoverschrijdend gedrag. Iemand die over je grenzen gaat met zijn/haar gedrag is een killer voor je energieniveau. Je moet dus assertief kunnen zijn.

Assertief gedrag is er in twee soorten; agressief assertief en gezond assertief.

Gezond assertief houdt in dat je op een rustige wijze je grenzen aangeeft en ervoor zorgt dat die niet zomaar overschreden worden, niet door jezelf en niet door een ander. Als je iets gevraagd wordt wat echt teveel van je vergt, is het dus heel gezond om NEE te zeggen.

Agressief assertief houdt in dat je van je afbijt. Je bent dan hard aan het werk om je grenzen te bewaken. Ook dat kost je heel veel energie. En hierbij zou het zomaar kunnen dat je over de grens van een ander gaat. Dat is natuurlijk niet de bedoeling.

Voor jezelf zorgen

Het is nog niet eenvoudig om goed voor jezelf te zorgen. Vooral zorgprofessionals schijnen er moeite mee te hebben. Dan denk ik altijd aan het verhaal over de timmerman. Het hele dorp voorziet hij van prachtige meubels en deuren, alleen bij hem thuis hangen de keukenkastjes scheef aan de muur.
Of de dokter die zelf rookt, de leraar die tijdens vergaderingen niet oplet en ze niet voorbereid. Het lijkt wel of we juist het beroep kiezen waarin we zelf het meest te leren hebben.

Stel je voor dat het inderdaad zo is, dan heb je dus nog iets heel moois te leren. Voor jezelf zorgen betekent dat je goed naar je innerlijke stem luistert, dat je de signalen van je lichaam niet negeert, maar ze respecteert. Dat je jezelf veilig kunt stellen door op tijd je grens aan te geven, of iemand te zeggen dat je last hebt van diens gedrag. Voor jezelf leren zorgen is een mooie weg waarin je veel over jezelf kunt ontdekken.

Egocentrisch?

Men verward ‘voor jezelf zorgen’ ook wel met egocentrisch gedrag. Alsof je alleen uit bent op je eigen gewin. Dat klopt niet. Voor jezelf zorgen betekent dat je ervoor zorgt dat je optimaal kunt functioneren. Je neemt de verantwoordelijkheid om bijvoorbeeld in goede conditie te zijn, zodat je op je werk volledig aanwezig kunt zijn. Je gaat met jezelf in gesprek: wat heb ik nodig om helemaal vanuit mijn kracht en talent te kunnen functioneren?
Voor jezelf zorgen vraagt dus wel het een en ander van je. Discipline om, bijvoorbeeld te sporten. Niet omdat je jezelf moet straffen vanwege dat pak koekjes tijdens de film, maar om jezelf fysiek op te laden, je lichaam te koesteren, te verzorgen.

Voor jezelf zorgen betekent ook dat je de verantwoordelijkheid neemt voor je eigen handelen, je gedachten en uitingen. Door goed voor jezelf te zorgen creëer je de ruimte om ook goed voor een ander te zorgen. Als jij niets tekort komt heb je ruimte om aan een ander te geven. Voor jezelf zorgen is als het opzetten van je eigen zuurstofmasker.

Ik wens je een mooie reis met veel zelfzorgzaamheid.

Ben je nu nieuwsgierig?

Wil je meer weten over mijn dienstverlening? Coaching, Trainingen en Theater. Ik bied verschillende leervormen aan. Voor jou als individu of jullie als team.

You’ve got the Power!

Posted on 04/04/201424/04/2026 by Martine Kooi

You've got the Power!

Neem de regie!

Als zich een acute situatie voordoet op je werk, ben je waarschijnlijk prima in staat om de regie te nemen. Je handelt snel en daadkrachtig vanuit je kennis en kunde als zorgprofessional. Wanneer er geen acute situatie is, blijkt dat veel zorgprofessionals de regie uit handen geven. Dit is een valkuil voor veel zorgprofessionals.

Wat is de regie nemen? En hoe kun je hiermee aan de slag?

Persoonlijk leiderschap

De regie nemen gaat over persoonlijk leiderschap. Jij neemt, als regisseur, de leiding over de invulling van je eigen werk en leven. Hoe wil je leven? Wat voor werk doe je? Welke keuzes maak je? Hoe ga je om met (onverwachte) gebeurtenissen? Je bent je bewust dat je invloed hebt, ook als het er op lijkt dat dit niet zo is. Als je, bijvoorbeeld, bij een reorganisatie je baan verliest overkomt dat je. Maar je hebt wel invloed op de manier waarop je hiermee omgaat. Hierin kun je helemaal de regie nemen.

Regie geeft beweging

Als er iets verlammend werkt, is het wel de overtuiging dat je geen invloed hebt. Het maakt je machteloos, een slachtoffer. Door de regie te nemen stap je bewust uit de slachtofferrol en daarmee creëer je beweging. Om nog even terug te gaan naar het voorbeeld van het verliezen van je baan. Je kunt thuis gaan zitten en wachten op betere tijden. Je kunt ook gaan solliciteren, een cursus volgen of een eigen bedrijf beginnen; kortom: je gaat iets ondernemen om jezelf uit de situatie te halen. De manier waarop je dit doet heeft ook alles met regie te maken. Solliciteer je omdat het moet of omdat je een leuke baan wilt?

Regie geeft beweging

Regie vraagt om moed

De regie nemen is niet altijd gemakkelijk. Je maakt jezelf zichtbaar en daardoor kwetsbaar. Slachtofferschap is gemakkelijker, als je ervan overtuigd bent dat je er niks aan kunt doen hoef je niet in beweging te komen. Als je de regie neemt ga je vanzelf naar je eigen aandeel kijken, je gaat reflecteren. Hoe is het zo gekomen? Waar kan ik invloed uitoefenen? Wat moet ik dan doen? En misschien moet je dus wel van werk veranderen, iemand aanspreken op diens gedrag, of iets vragen wat je eigenlijk niet durft. Door slachtoffer-denken vergeet je dat je invloed hebt. Op het moment dat je je bewust wordt van je slachtoffergedachtes, ben je in staat om de regie weer te pakken.

Regie levert veel op

Meer energie, betere bewaking van je eigen grenzen, je kunt voor jezelf opkomen. Je kunt voor jezelf zorgen. Je zoekt bewust naar dat wat jou gelukkig maakt, waar je energie van krijgt. Regie nemen geeft je een gezond verantwoordelijkheidsgevoel. Je bent niet meer bang om slachtoffer te worden van gebeurtenissen buiten je invloedssfeer. Je weet namelijk dat je altijd invloed hebt.

Begin in het hier en nu

Door je bewust te worden van je positie kun je beginnen met de regie te nemen. Kijk eens naar je werk en leven. Heb je het gevoel dat je invloed hebt? Heb je dit gecreëerd omdat jij hier wilt zijn? Voel je jezelf slachtoffer? Vraag jezelf af hoe het komt dat je je slachtoffer voelt. Welke gebeurtenissen hebben daartoe bijgedragen? Waar ben je bang voor? Wat heeft je er tot nu toe van weerhouden om in beweging te komen? Wat is je verlangen? Wat moet je daarvoor doen/ loslaten/leren?

Time out voor regieherstel

Het komt wel eens voor dat je min of meer overvallen wordt door een gebeurtenis of opmerking en dat je merkt dat je uit het veld geslagen bent. Hoe kun je dan toch de regie weer oppakken? Door een time out te creëren. Dit doe je al door je gevoel van dat moment te benoemen. Hierdoor richt je de aandacht op wat er op dat moment bij jou gebeurd en je kunt even herstellen. Bijvoorbeeld: iemand maakt een botte opmerking (al dan niet bewust) Benoem dit: ‘Ik schrik van je opmerking’ Vervolgens kun je even nadenken of je er op in wilt gaan of dat je het laat voor wat het is. Ook dat is een keuze.

Ander voorbeeld: Je zit in een lang en lastig gesprek en je merkt dat je steeds minder goed kunt reageren omdat je simpelweg teveel gedachten in je hoofd hebt. Door te benoemen wat zich bij jou afspeelt, creëer je de nodige ruimte om te regie weer te pakken. Ik merk dat er nu zoveel informatie is dat ik alles even op een rijtje moet zetten, ik heb behoefte aan overzicht. Ik ga er over nadenken en kom er snel op terug.

De regie nemen is een proces waarin je nooit bent uitgeleerd. Het geeft je altijd de kans om je te ontwikkelen naar meer zelfbewustzijn. Ook hier heb je invloed. Wees mild, vriendelijk en positief voor jezelf tijdens het mooiste proces van je leven.

Ben je nu nieuwsgierig?

Wil je meer weten over mijn dienstverlening? Coaching, Trainingen en Theater. Ik bied verschillende leervormen aan. Voor jou als individu of jullie als team.

De bezem erdoor, voorjaarsschoonmaak in de gewoonten van de afdeling

Posted on 03/04/201424/04/2026 by Martine Kooi

De bezem erdoor

Voorjaarsschoonmaak in de gewoonten van de afdeling

Er is een mooi verhaal over een familie die altijd op een specifieke manier de worstjes bakt. Voordat de worst in de pan gaat snijden ze aan beide kanten van het worstje een klein stukje af wat ze weggooien. Een gast die het ziet, vraagt waarom ze de worst zo bakken. Antwoord: zo doen we dat altijd. We hebben het van oma geleerd, die deed het ook altijd zo. Dan besluit een kleindochter om aan oma te vragen waarom de uiteinden van de worstjes afgesneden moeten worden voor het bakken. Waarop oma zegt: hebben jullie dat kleine pannetje nog steeds?

Gewoontes sluipen erin, ze zijn hardnekkig

Soms is het heel gezond om met elkaar te bekijken waarom je de dingen doet zoals je ze doet. Ook op je werk. Juist op je werk. Overal zie je bepaalde gewoontes. Vraag maar eens aan je stagiaires. Die signaleren vast heel veel gewoontes op alle afdelingen waar ze komen. Van heel normale: op afdeling A heeft men de gewoonte om tijdens de koffiepauze een appeltje te eten. Tot hele bijzondere: Ik had vroeger een collega die de gewoonte had om op de tafel te dansen als ze een leuk liedje hoorde. (oké, dit was wel een heel maffe gewoonte, maar ik ben het dus nooit meer vergeten).

Als je tijdens het teamoverleg met elkaar de gewoontes van de afdeling doorneemt en bespreekt of deze aan een opfrisbeurt toe zijn, dan genereer je vanzelf nieuwe energie in je team en in je werk. Is het echt nodig dat we dit op deze manier doen? Is het tijd om hier een andere invulling aan te geven?

Levert deze gewoonte nog wel het gewenste resultaat op? Ook in je gesprekken kun je kijken of dat wat je altijd doet, nog wel het gewenste resultaat heeft. Ik las in een gedicht de volgende zin: Als ik doe wat ik altijd deed, krijg ik wat ik altijd kreeg.

Hou jezelf wakker door zo af en toe eens iets heel anders te doen. Door een keer iets te vragen, waar je dat nooit doet. Door iets voor te stellen wat nieuw is: bijvoorbeeld het evalueren van het werk ter afsluiting van je dienst.
Stel drie keer per dag een waarom-vraag en je zult verrast zijn door de mooie ontdekkingen die je doet over je collega’s of je patiënten. Ga eens met je collega’s een gesprek aan over hun drijfveren in het leven en hun werk. Stel eens een vraag aan een patiënt die niet gaat over pijn, ongemak, of andere ziekenhuiszaken.

Kortom: haal de bezem door je gewoonten en laat je verrassen door het resultaat!

Ik wens je mooie ontdekkingen en nieuwe inzichten.

Margreet

Wil je meer weten over mijn dienstverlening?

Coaching, Trainingen en Theater. Ik bied verschillende leervormen aan. Voor jou als individu of jullie als team.

Maand: april 2014